CHÙA KHÁNH SƠN

Chào mừng du khách đến với di tích lịch sử Chùa Khánh Sơn khu phố Thanh Đức, phường Bình Kiến, tỉnh Đắk Lắk. Đường đi đến chùa Khánh Sơn rất dễ dàng, xe ô tô 45 chỗ và các phương tiện khác có thể vào tận nơi. Chùa nằm phía Nam dưới chân núi Chóp Chài cách Đại lộ Nguyễn Tất Thành chỉ 500m, cách Quảng trường Tháp Nghinh Phong khoảng 3,5km

-----------------------------------------

Chùa nằm ở lưng chừng núi Chóp Chài độ cao 20m, tổng diện tích >21.k m², mặt quay về hướng nam. Đường dẫn lên chùa đi qua 108 bậc đá được lát đều đặn mỗi bậc dài 1m, cao 0,2m. Cổng chùa được xây bằng gạch, vôi, mái lợp âm dương nhìn rất cổ kính. Sân chùa có tượng Phật Quan Âm bằng thạch cao, cao 2,5m đứng trên tòa sen. Bên phải là gốc cây thị cổ thụ hơn 200 năm tuổi có từ khi thành lập chùa. Nhà đông: nằm bên phải chánh điện xây dạng nhà cấp 4, là nơi nghỉ ngơi của các sư trụ trì. Nhà tây: nằm bên trái chánh điện xây dạng nhà cấp 4, có 3 bàn thờ bằng gỗ ở giữa thờ địa tổ sư, bên phải thờ bài vị, bên trái thờ quan thánh. Trước 3 bàn thờ có 2 câu đối viết bằng sơn đỏ. Trụ pháp vương gia tổ tổ tương truyền đăng tục diệm Trì như lai mệnh sư sư tác độ pháp thường xuân. Dịch nghĩa: Giữ lấy phép nhà vua tổ tổ kế truyền tiếp nối sáng tỏ. Giữ lại mệnh như lai thầy thầy cứu giúp mọi người phép ấy như mãi mùa xuân. Cách chùa vào khoảng 100m về hướng đông có năm ngôi bảo tháp không có bia ký, ăn sâu vào thế núi ở một vùng đồi bằng phẳng có nhiều cây cổ thụ. Các ngôi mộ tháp xây hình tháp có hoa văn trang trí ở các góc tháp cao 5m, xung quanh xây tường bảo vệ bằng gạch, đá, 4 trụ tường là búp sen. Riêng ngôi mộ tháp tổ khai sơn ở trước có bình phong, đặc biệt trong khu mộ tháp còn có một ngôi mộ hình mu rùa có hoa văn trang trí vân mây đến giờ vẫn chưa rõ nguồn gốc.

Chùa Khánh Sơn sáng lập vào năm vua Gia Long nguyên niên 1802. Ban đầu chùa được xây dựng bằng nguyên liệu tranh, tre chỉ là ngôi am tự. Đến đời vua Gia Long thứ XVI năm 1818 thiệu Long Hòa Thượng xây cất thành ngôi chùa lá mái. Sang đời vua Thiệu Trị tổ Quảng Hưng kiến tạo thành ngôi chùa có lầu lợp ngói âm dương. Trong chiến dịch Át Lăng chùa bị tiêu hủy. Năm 1954, thân hào nhân sĩ và tín đồ lập lại ngôi chùa bằng tranh. Đến năm 1963 tổ Kim Thiền Đại Sư, thì huy động sức đóng góp của phật tử xây dựng ngôi chùa bằng ngói cất lại nhà đông...

Chùa Khánh Sơn gắn liền với nhiều sự kiện chính trị quan trọng tại địa phương. Ngày 17/7/1945, Đại hội mặt trận Việt Minh tỉnh ủy Phú Yên được tổ chức tại làng Phước Hậu và quyết định tổ chức khởi nghĩa giành chính quyền trong toàn tỉnh. Cùng với cả nước đang chuẩn bị tổng khởi nghĩa thắng 8/1945. Tại chùa Khánh Sơn, các đồng chí lãnh đạo tỉnh ủy đã họp bàn chuẩn bị tổng khởi nghĩa tháng 8.

Ngoài ra, chùa còn là nơi đào tạo cán bộ Việt Minh toàn tỉnh lớp đảng viên trước cách mạng tháng 8. Năm 1946, Bí thư Tỉnh ủy Phú Yên Nguyễn Côn chọn chùa Khánh Sơn tổ chức lớp học Lý luận chính trị. Ngày 25/8/1945 Tỉnh ủy mở một lớp Đảng viên mới gồm có 35 đồng chí về dự, cán bộ xã Phước Hậu tiếp tế gạo và thức ăn đến chùa phục vụ cho lớp học. Đến nay các Đồng chí đó đều là cán bộ cốt cán của tỉnh. Trong thời kỳ chống Mỹ, chùa Khánh Sơn là căn cứ cách mạng của thị ủy Tuy Hòa, nơi tổ chức hội họp, bàn kế hoạch chống Mỹ cứu nước. Nơi lực lượng đặc công ẩn nấp chuẩn bị giải thoát Chủ tịch - luật sư Nguyễn Hữu Thọ năm 1960. Chùa Khánh Sơn là nơi liên lạc, tập hợp, tiếp tế lương thực về các vùng căn cứ.

Chùa Khánh Sơn còn lưu giữ một số hiện vật phục vụ cho việc thờ tự.

Đại Hồng Chung: cao 0,8m, đường kính 0,3m bằng đồng đúc năm 1962.

Lư hương: cao 0,2m đường kính 0,1cm bằng sứ có từ thời trung cổ.

Bảo chúng: cao 0,4cm bằng đồng.

Tượng Phật bằng đồng nóng chảy vì chùa bị tiêu hủy trong chiến dịch Át Lăng.

Một số mảnh tượng bằng đất nung bị vỡ trong chiến dịch Át Lăng.

Những tờ di chúc truyền thừa các đời tổ chùa Khánh Sơn bằng chữ Hán. Ngoài ra còn có tượng phật Thích ca, tượng phật Quan Âm, chuông, trống.

Chùa Khánh Sơn là ngôi chùa cổ ở Phú Yên được ghi chép trong những tờ di chúc truyền đời qua các đời tổ. phản ảnh quá trình hình thành và phát triển Phật giáo Phú Yên. Chùa nằm ở trung tâm đô thị nhưng lại có vị thế tựa núi với môi trường sinh thái đa dạng, có tầm nhìn xuống cánh đồng lúa, nhìn về Núi Nhạn rất thoáng và hữu tình. Chùa Khánh Sơn nằm trong khu vực liên kết với Chùa Bửu Lâm, Chùa Hang, Hang dơi và hệ sinh thái rừng đa dạng ở khu vực núi Chóp Chài rất độc đáo.

thứ 42 thất truyền. Đến nay đời thứ 43 húy Đồng Biện, hiệu Thông Luận. Hiện nay cảnh chùa được nới rộng, gia đình Phật tử đã xây dựng được nền cao 1,5m để đặt tượng Quan Thế Âm cao trên 3,5m do Phật tử Sài Gòn cúng dường. Tượng vi an vị giữa hồ sen xây dựng kiên cố ở phía Tây chùa, cảnh quan hùng vĩ giữa lưng chừng núi trông về hướng đông nam.

Vườn có cây thị trồng từ khi thành lập chùa cách đây 200 năm (1802). Năm ngôi bảo tháp không có bia ký nằm cách chùa vào khoảng 100m về hướng đông, ăn sâu vào thế núi ở một vùng đồng bằng phẳng có nhiều cây cổ thụ.